Artikel in het AD van 31 mei 2021
Tekst: Cock Rijneveld

Van aso-aanpak naar voorbeeldfunctie: hoe de Skaeve Huse een ‘ongehoord’ succesverhaal werden.

De termen vallen nog steeds. Het zijn aso’s. Drugsverslaafden. Ze zijn gestoord. Die wil je onder geen voorwaarde in je buurt hebben. Overal in den lande heerst dezelfde teneur als het gaat om de komst van Skaeve Huse. Maar niet meer in Rotterdam. Diezelfde aso’s, die vooral psychisch in de war zijn en met hun gedrag de buurt terroriseerden, wonen hier al jaren zonder ook maar één onvertogen woord.

,,Ik maak het niet mooier dan het is”, zegt projectmanager Remco Haneveld. Maar als er al eens stront aan de knikker is, komt dat niet verder dan de Soesterbergstraat, hoewel de elf bewoners vrij zijn om te gaan en staan waar ze willen.

Dus kan het gebeuren dat een van de bewoners ineens de hele boel bij elkaar schreeuwt tijdens een gesprek dat ze door de telefoon voert. ,,Daar lopen we straks wel even langs. Nu heeft dat geen zin”, reageert Haneveld.

Namens het Centrum Voor Dienstverlening (CVD) is hij vanaf het begin vier jaar geleden betrokken bij de Skaeve Huse. De buurt kwam er destijds al snel achter dat het alleszins meeviel met de ellende die ze hadden voorzien  met dat ‘vakantieparkje vol gestoorden’.

Het heeft ook anders uitgepakt dan destijds werd voorgesteld, zegt omwonende Marijke van Seventer: ,,De wethouder had het toen over een aso- en tuigdorp dat er zou komen. Maar dat is het nooit geweest.”

Van Seventer woont vlakbij in Schiebroek en is lid van de beheercommissie die ‘toezicht’ houdt op wat er in de Skaeve Huse gebeurt. ,,Er is ons in het begin een hoop angst aangejaagd, maar eigenlijk valt er niets te vrezen”, heeft ze ervaren. ,,Er zitten daar vooral chronisch psychische gevallen, die door het CVD zo goed mogelijk worden behandeld. Wij als omwonenden hebben er in al die jaren nog nooit enige last van gehad.”

‘Het liegt er niet om’

Als er al vrees heerst – nu met name bij andere gemeenten die een kijkje komen nemen – heeft Remco Haneveld daar ook wel begrip voor: ,,Als je de dossiers van die mensen hier leest, liegt het er niet om. Het zijn mensen met veel problemen die structuur, rust, aandacht en passende zorg nodig hebben. In een normale woning lukt dat niet.”

De eenpersoonshuisjes liggen redelijk uit de buurt en Haneveld en de andere CVD’ers hebben sindsdien met succes voor twee dingen gezorgd: eventuele overlast komt niet verder dan het eigen terrein en de bewoners vinden hier de aandacht en rust die nodig is om te ‘resocialiseren’: een beginnetje maken om hun leven op de rails te krijgen. En zo gaat het niet alleen het eerste half jaar; zo gaat het al bijna vier jaar.

Oorverdovend stil

In 2019 schreef het AD voor het laatst over de Skaeve Huse: dat het een mooi, maar klein en bovenal kostbaar sociaal project was. Daarom zouden er nog vier extra huisjes bij komen; om de kosten beter te spreiden. Daarna werd het oorverdovend stil. ,,Zegt wel iets over het succes”, vindt Haneveld.

In de jaren erna zijn de Rotterdamse Skaeve Huse (Deens, waar het idee is ontstaan, voor ‘rare huisjes’) uitgegroeid tot voorbeeld voor tal van gemeenten in Nederland die ook iets met hun notoir overlastgevende inwoners willen.

Anno 2021 is de uitbreiding bijna zover en kunnen die vier extra chaletjes binnenkort worden bewoond. Dan telt Skaeve Huse vijftien bewoners, terwijl in de voorbije jaren twaalf anderen het project hebben verlaten. Wat er met hen is gebeurd? Haneveld: ,,Ongeveer de helft heeft een eigen huisje gekregen. De anderen zijn naar een andere vorm van opvang gegaan, die past bij de persoon en zijn gedrag.”

Tevreden?

Hij denkt na over de vraag of hem dat tevreden stemt. ,,Het doel van de gemeente is een soort rehabilitatie en de mensen hier zo snel mogelijk laten doorstromen naar de juiste plek. Dat lukt gewoon niet altijd. Sommigen kunnen niet terug als je ziet wat voor puinhoop zij ervan maken, wat een trauma’s er te verwerken zijn; zij hebben veel meer tijd nodig. Ik ben wel heel erg tevreden over hoe het gaat met de mensen hier. Ze krijgen vooral de ruimte om het, samen met de begeleiders, op hun eigen manier te doen.”

Zeven vragen over de Skaeve Huse

1. Wie komen in aanmerking?

Skaeve Huse, in juni 2017 op initiatief van toenmalig wethouder Joost Eerdmans opgezet, is een woonplek aan de rand van Overschie-Schiebroek voor Rotterdammers die te boek staan als notoire overlastveroorzakers en die in een normale buurt niet zijn te handhaven. Het zijn mensen bij wie alles is geprobeerd: van ambulante begeleiding en opname in een zorginstelling tot buurtbemiddeling en deurwaarders. De gemeente Rotterdam selecteert in overleg met het Centrum Voor Dienstverlening (CVD) en corporatie Woonstad de kandidaten.

2. Wat is de bedoeling?

Op de eerste plaats de rust terugbrengen in de wijk waar zo iemand woonde. Daarnaast krijgen de bewoners de tijd en ruimte om samen met het CVD te werken aan hun (veelal psychische) problemen.

3. Hoe lang blijft iemand er wonen?

Dat varieert. Er zijn nu twaalf bewoners uitgestroomd: zes naar een eigen woning elders in Rotterdam, vijf naar een zorginstelling, één naar een dwangmatige opname. Twee bewoners wonen er sinds de opening.

4. Hoe vrij zijn de bewoners op Skaeve Huse?

Er is 24 uur toezicht en begeleiding, maar ze zijn in principe vrij om te gaan en staan waar ze willen. Ze kunnen bijvoorbeeld zelf boodschappen doen. Praten met de media wordt afgeraden. Niet omdat zij hun verhaal niet mogen doen, wel omdat ‘buitenstaanders’ door de bewoners zelf als stoorzender kunnen worden ervaren.

5. Waarom is de ophef elders groot?

Waar gemeenten denken aan het opzetten van Skaeve Huse, lopen omwonenden vaak te hoop. De beeldvorming is dat het om aso’s en criminelen gaat. De bewoners lijden echter vooral aan psychische klachten en worden ‘beschermd tegen de buitenwereld’.

6. Wat zijn de kosten?

Volgens informatie van het CVD zijn die 5,5 ton per jaar. Om het efficiënter te maken, verrijzen binnenkort nog vier van deze groene chaletjes.

7. Welke steden hebben het project overgenomen?

Skaeve Huse staan onder meer in Amersfoort, Dordrecht, Hilversum, Maastricht en Utrecht. Recent zijn Haarlem en Purmerend komen kijken.